به خداوند باقى نمانده است و دين معلول جهالت است ، مردم در گذشته به علل پاره‌اى از حوادث علم نداشتند لذا انها را به خدا نسبت ميدادند ولى امروز علل اشيا تا حدود زياد معلوم شده است . ( جواب ) : دانشمندان اسلامى نيز ميدانسته و ميدانند كه حوادث طبيعى و اجتماعى از خود عللى دارند و قانون عليت در نظر انان از متقن‌ترين قوانين فلسفى است كه بقول شما استثناءناپذير است و در ان شكى ندارند . براى دفع اشكال خود به اين مثالها توجه كنيد : 1 - شما كاغذى در اتش انداختيد كه سوخت اگر كسى بگويد اتش كاغذ را سوزانيد آيا درست نخواهد بود كه مسلما درست است و چنانچه كسى بگويد شما كاغذ را سوزانيديد نيز درست خواهد بود . 2 - اگر ابر نمىبود باران نمىشد اگر باد نمىبود باران نمىشد . دقت كنيد كه هر دو جملهء صحيح است . 3 - وضع اشفته فلان كشور از دست حكومت نااهل اوست ، وضع اشفته ان از دست خود مردم است كه به چنين حكومت نااهل راى دادند مىبينيد هر دو جمله صحيح است . 4 - مريضى زيد بخاطر اينكه دوا خورد و پرهيز كرد خوب شد . مريضى زيد در اثر مهرات فلان دكتور خوب شد باز هم هردو جمله صحيح است . و صدها نمونه ديگر كه استناد يك پديده به دو علت و يا چند علت صحيح شمرده مىشود و هيچ كس چه مادى و چه متدين بران ايرادى نگرفته است ، خوب چه عيبى دارد كه يك حادثه به سبب طبيعى يا اجتماعى خود نسبت داده شود و